Jan Żukowski
Jan Żukowski urodził się w 28 grudnia 1923 roku w Kuźnicy (wtedy pisało się: Kuźnica koło Grodna). Jego rodzicami byli: Anna z Wojciechowiczów (1889-1969) i Jan Żukowski (1890-1976). Miał trójkę rodzeństwa: starszego brata Kazimierza oraz dwie siostry: Antoninę i Marię.
Chodził tu do siedmioklasowej szkoły powszechnej, która ukończył 16.06.1937. Dalej – jak sam napisał w swoim życiorysie – „do wybuchu wojny i potem przez dwa pierwsze lata jej trwania, gdy tereny nasze zajął Związek Radziecki, pracowałem razem z rodzicami i rodzeństwem na gospodarstwie rodziców”.
Po wkroczeniu Niemców, 23.10.1941 roku został wywieziony do III rzeszy jako przymusowy robotnik. Wraz z nim tego dnia wywiezieni zostali: Leonid Pietraszkiewicz, Edward Żukowski, Paweł Popczyński i inni. Pisał o tym w swoim życiorysie: „Pierwszym miejscem zgrupowania przymusowych robotników była Sokółka. Z Sokółki zostaliśmy wywiezieni pod eskortą do Białegostoku, gdzie zostaliśmy poddani dezynfekcji, ostrzyżeni i po dniu pobytu wywieziono nas – także pod eskortą – do Warszawy. W Warszawie zamknięto nas w obozie na Pradze (Karcelak), gdzie nastąpiła ponowna dezynfekcja, badania lekarskie i po kilku dniach wywieziono mnie z dużą grupa współtowarzyszy niedoli do Niemiec, do obozu (Lager) Fellingboster koło Hannoweru. W obozie przebywałem kilka dni. Obóz był ogromny, więziono tam także rosyjskich jeńców wojennych oraz cywilów różnych narodowości.
Z obozu Fellingboster wysłano mnie do Arbeitamtu w Verden / Aller koło Hanoweru . Z Arbeitamtu wybrał mnie jak zwierzę robocze Bauer – Heinrich Bockelmann zamieszkały w Neddenaverbergen 15 Kreis Verden / Aller. W czasie pracy u H. Bockelmanna byłem zraniony widłami przez syna gospodarza. Z tego powodu przebywałem w szpitali w Verden od 2 lutego do 6 lutego 1942 roku.
U H. Bockelmanna pracowałem jako robotnik rolny do 14 grudnia 1944 roku, kiedy to wywieziono mnie do obozu koncentracyjnego Cesardora (Vestwallen). Byłem więźniem tego obozu i pod wojennym przymusem, w warunkach ostrzału i bombardowań pracowałem przy budowie umocnień Vestwallennwall jako więzień Vestwallenwald Arbeits Front.
W kwietniu 1945 roku zostałem wyzwolony przez wojska alianckie, gdy oddziały niemieckie otoczono i rozbrojono. Alianci zgrupowali wyzwolonych robotników w obozie Bombliltz. Przebywałem tam około roku, starając się powrócić do Polski.
Według dokumentów – do kraju powrócił 07.08.1946 roku. Od tej pory pracował na rodzinnym gospodarstwie, najpierw z rodzicami, potem już samodzielnie.
17.021971, ni porzucając pracy na gospodarstwie, rozpoczął pracę na kolei. Pracował tam do września 1988, gdy przeszedł na emeryturę.
W 1972 roku ożenił się z Ludmiłą Kuryło z Łosośny.
Jan Żukowski zmarł 22 stycznia 2014 roku. Pochowany jest na cmentarzu katolickim w Kuźnicy.
Zrealizowano w ramach stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego
