Archiwum Ireny Lowe

Irena Lowe to członkini Stowarzyszenia Polaków w Nowej Zelandii i współautorka portalu www.kresy-siberia, zawierającego historie mówione wielu Sybiraków i Sybiraczek z całego świata. Prowadzi otwarty dom niedaleko Wellington, w którym często spotyka się polska społeczność. 

Mama Ireny, Eugenia Piotuch (po mężu Smolnicka) jako małe dziecko została deportowana w 1940 r. na Syberię z rejonu Baranowicz, z terenów dzisiejszej Białorusi. W obozie przeżyła prawdziwą gehennę. Osierocona, drogą przez Teheran, Isfahan i Indie dotarła wraz z innymi polskimi dziećmi ocalonymi z sowieckich łagrów do Nowej Zelandii. Zamieszkała w obozie w Pahiatua. Jako dorosła osoba radziła sobie z traumą opowiadając o Syberii w kółko, na spacerze, przy gotowaniu, praniu. Irena tak tym przesiąkła, że stało się to też częścią jej życia, powierzonym zadaniem. 

W domowych archiwach Ireny Lowe znaleźć można fotografie dokumentujące losy „dzieci z Pahiatua”, ale też nieznane dotąd odbitki z Isfahanu czy Teheranu z 1943 roku. Za sensacyjne można uznać materiały dotyczące jej ojca, Adolfa Smolnickiego, żołnierza II Korpusu Polskiego. Przedstawiają żołnierzy 3 Brygady Karpackiej tzw. Ramzesów w codziennych sytuacjach, np. kąpiących się w morzu w Hajfie 1 września 1940 r., w rocznicę wybuchu wojny. 

***

Projekt „Polacy w Nowej Zelandii – kwerenda, digitalizacja i udostępnianie prywatnych archiwów” dofinansowano ze środków Narodowego Instytutu Polskiego Dziedzictwa Kulturowego za Granicą „Polonika”.